Rok 2025  zaowocował niedoborem surowców w branży podłoży i substratów!

Dostępność ważnych surowców, takich jak torf i kokos, dla zachodnioeuropejskiego rynku substratów jest bardzo niska. Główne przyczyny to niekorzystna pogoda w regionach produkcji torfu i kokosa. Ponadto rosnący globalny popyt na te surowce, zwłaszcza w Azji, sprawia, że są one jeszcze mniej dostępne dla Europy Zachodniej. Te wydarzenia oznaczają duże wyzwania dla holenderskiego rynku substratów w nadchodzącym roku.

Produkcja torfu pozostaje mocno w tyle
Ze względu na złą pogodę i bardzo dużo opadów w krajach bałtyckich, Finlandii i Szwecji w okresie maja–lipca 2025, produkcja torfu zatrzymała się na poziomie zbiorów rzędu 40–50%. Produkcja z torfowisk (torf do substratów) stanowi największe wyzwanie z dla producentów z wydobyciem jedynie na poziomie jedynie 25–35%.

Dla holenderskich firm sprzedających substraty kraje bałtyckie, Finlandia i Szwecja są najważniejszymi obszarami produkcyjnymi. Produkcja torfu musi odbywać się latem i w warunkach suchych. Roczne zużycie torfu w Holandii wynosi ok. 4 mln m³, a całkowita produkcja substratów to 7,5 mln m³ rocznie – torf pozostaje najważniejszym surowcem do produkcji podłoży w Holandii.

Kokos

Podobnie się ma z kokosem. Jest on również używany do produkcji podłoży i substratów.
Produkt ten z rocznym zużyciem ok. 1,1 mln m³, jest drugim co do wielkości surowcem dla podłoży. Tu również nieprzewidywalność związana z porą deszczową stanowi wyzwanie dla produkcji i dostępności.

Inne surowce
Poza ograniczoną dostępnością surowców takich jak kokos i torf, rośnie także znaczenie surowców odnawialnych – takich jak kora drzew, zrębki drzewne czy kompost. Jednak dostępne ilości o wystarczającej jakości są nadal niewystarczające. Krótkoterminowo nowe odnawialne surowce (np. włókna roślinne uprawne) są ograniczone i na pewno nie zastąpią wolumenu torfu.

Na mocy porozumienia „Wpływ środowiskowy podłoży i substratów” z 2022 r. holenderska branża substratów wraz z 15 partnerami zobowiązała się do redukcji wpływu na środowisko poprzez większe wykorzystanie lokalnych surowców odnawialnych i odpowiedzialnie pozyskiwanych surowców (RPP). W porozumieniu ustalono konkretne cele. Oczywiście torf pozostaje nadal najważniejszym surowcem, ale firmy holenderskie będą musiały coraz silniej inwestować w rozwój alternatywnych źródeł.

Globalny popyt na surowce do substratów rośnie w zawrotnym tempie
Wraz ze wzrostem populacji światowej popyt na substraty będzie gwałtownie rósł. Ludzie coraz częściej mieszkają w miastach, a zielone przestrzenie i zdrowe warunki życia w miastach stają się coraz ważniejsze. Substraty są kluczowe, by zapewnić odpowiedzialną produkcję żywności i tworzyć zielone środowisko życia.

Na podstawie wcześniejszych badań Uniwersytetu Wageningen (WUR) przewiduje się, że do 2050 r. zapotrzebowanie na substraty wzrośnie o 400% w porównaniu z 2020 r.

Stowarzyszenie Producentów Podłoży i Substratów Holandia

Tymczasem widzimy, że w Chinach powierzchnia upraw pod osłonami w ciągu 5 lat wzrosła z 700 000 do ponad 3 000 000 hektarów. Ogromne zapotrzebowanie w Chinach ma już duży wpływ na międzynarodowy rynek surowców do produkcji substratów.

Dlatego konieczne jest, aby z perspektywy holenderskiego i europejskiego ogrodnictwa szklarniowego oraz sektora substratów zasadniczo przemyśleć nową strategiczną pozycję w odniesieniu do surowców dla substratów. Świat pełen wielkich niepewności geopolitycznych tego wymaga.

Co oznacza pierwszeństwo dostaw dla rynku substratów w 2026 roku?
Rynki surowców są obecnie pod dużą presją i pozostają bardzo nieprzewidywalne. Surowce i materiały są trudne do zdobycia, jeśli w ogóle dostępne, a ceny są wysokie. Przewiduje się, że do końca sierpnia może nastąpić pewne nadrabianie zaległości w produkcji torfu, ale opóźnienia z pewnością nie zostaną w pełni nadrobione.

Pierwszeństwo dostaw sprawia, że bardziej szczegółowe prognozy na rok 2026 są obecnie trudne. Dlatego VPN pod koniec sierpnia / na początku września przedstawi bardziej szczegółową aktualizację dotyczącą rozwoju na rynku substratów i rynku surowców oraz ich konsekwencji dla kategorii podłoży.

Zalecenie dla odbiorców podłoży i substratów to przede wszystkim jak najczęstsze konsultowanie się z własnymi dostawcami. Tylko w ten sposób można wspólnie zadbać o to, by ilość i jakość dostarczanego produktu były jak najlepiej zabezpieczone.

Członkowie VPN są wspólnie odpowiedzialni za ok. 98% produkcji podłoży i substratów w Holandii. Rocznie produkowanych jest ok. 7,5 mln m³ substratów, co odpowiada obrotowi ok. 450 mln euro.

Pod koniec sierpnia br. rząd brytyjski ogłosił przepisy, które od 2024 roku zakazują sprzedaży torfu na amatorskim rynku ogrodniczym. Zaplanowany jest także zakaz obrotu tym surowcem na rynku profesjonalnym od 2030r. Zmiana prawa ma na celu ochronę środowiska oraz przeciwdziałanie zmianom klimatycznym. Czy Polska pójdzie w tym kierunku?

Według Państwowego Instytutu Geologicznego w Polsce w 2023 r. wydobyto ogółem 1 200,49 tys. m³ torfów, czyli o 9,08 tys. m³ (0,8%) więcej niż w roku poprzednim. W 2023 r. eksploatowano 52 złoża. Torfy do celów rolniczych eksploatowano z 42 złóż. Wydobyto 1 192,97 tys. m³ (99,4% wydobycia torfów ogółem), czyli o 7,53 tys. m³ (0,6%) więcej niż w 2022 r. Wielkość wydobycia z poszczególnych złóż była bardzo zróżnicowana – od 0,02 do 135 tys. m³. Torfy do celów leczniczych eksploatowano z 10 złóż. Wydobyto 7,52 tys. m³ borowin (0,6% wydobycia torfów ogółem), a więc o 1,55 tys. m³ (26,0%) więcej niż w roku poprzednim. Wydobycie z poszczególnych złóż wahało się od kilku metrów sześciennych do 2,73 tys. m³.

Z powyższych danych wynika, że w Polsce od lat wydobywa się torf, zarówno na potrzeby profesjonalnego jak i amatorskiego ogrodnictwa. Kupujący przyzwyczajeni są do tego typu produktów. Czy można je więc zastąpić? Co dalej z torfowiskami a także z produktami, które mogą zastąpić znane i cenione podłoża ogrodnicze.

Wiodące firmy produkujące podłoża na rynek ogrodniczy już od lat szukają alternatyw do podłoży torfowych. Zamiennikiem dla rynku amatorskiego może być kompost, włókna kokosowe, igliwie. Te komponenty samodzielnie bądź w odpowiednich proporcjach doskonale zastępują podłoża torfowe. (…) więcej przeczytasz w Biznes Ogrodniczy